Шетел тілін меңгертуде инновациялық 
технологиялардың рөлі
Cадықова Р.К.
  ф.ғ.к.  

       Абстракт: Қазіргі таңда  оқу үрдісінде шет тілін  оқытудағы  басты мақсат – шет тілді коммуникативті қалыптастыру және дамыту, оны еркін игеру. Шет тілі – заманның талабына сай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдениеттің өркендеуінің басты кіліті. Бүгінгі таңда күннен-күнге шет тілін оқыту әдістемесінің деңгейі жоғарылап отыр. Тілді  оқытуда интерактивтік тәсіл, ойындар, екеуаралық пікір таластар, ақпараттық технология,  ғаламтор, компьютер қолданылуы шет тілін оқытудың сапасын көтереді. 
       Компьютерлік технологияны пайдалану мен қатар, елдегі саяси, экономикалық, әлеуметтік  және  басқа да заңды үрдістегі   өзгерістер  білім жүйесіне сол өзгерістер арқылы дамытуды қажет етеді. Мақалада сондай-ақ оқытудың  ақпараттық  технологиялары оқу үдерісінде беретін маңыздылығы, ақпараттық-коммуникациялық  технологияның  келешек  ұрпақтың  жан-жақты  білім  алуына,  іскер  әрі  талантты, шығармашылығы мол, еркін дамуына    жол    ашатын    педагогикалық,  психологиялық  жағдай  жасау  үшін де  тигізер пайдасы  бар екендігі айтылады.
        Абстракт: Коммуникативное сторение и развитие, свободное овладение на сегодняшний день главной целью в процессе обучения иностранным языкам. Иностранный язык в наше время главный ключ к развитию общества в социально-экономических, научно-технических и культурных аспектах. С каждым днем повышается уровень методики обучения иностранным языкам. Использование интерактивных методов, игр, двухсторонних дебатов, информационных технологий,интернета повышает уровень обучения иностранным языкам. В статье так же говорится о занимаемом месте информационных технологий в процессе изучения иностранного языка обущающимися.
        
       Abstract: At  present, communicative  structure and development, fluent speaking are to be the main aim in the process of  teaching  foreign languages. Nowadays, the foreign language is the main key for the development  of  society  in social-economic, scientific-technical  and  cultural  aspects. The level of methods of  teaching foreign languages has been increasing day by day. The usage of  interactive methods, games, two-sided debates, informational  technologies, internet increases the level of  teaching foreign languages. Also, the role of informational technologies in the process of teaching  foreign language is considered in the article. 

        Тірек сөздер: жаңашылдық, коммуникативті құзіреттілік, білім, технология, ғаламтор, электронды оқулықтар, шетел тілі
 
       Ключевые слова: инновация, коммуникативная компетенция, образования,технология, интернет, электронные учебники, иностраный язык
 
        Key words: : innovation, communicative competence, education, technology,
Internet, electronic textbooks, a foreign language

       Республикамыздағы саяси және экономикалық өркендеудің мәнділігі, нарықтық қатынастар жолы, ұлттық-мәдени тұрғыдан даму білім беру жүйесіне  де ерекше талаптар жүктеуде. Білім беру – қоғам мүшелерінің адамгершілік, мәдени және дене дамуы мен кәсіби біліктілігінің жоғары деңгейіне қол жеткізуді мақсат ететін үздіксіз тәрбие мен оқыту үдерісі. Білім беру ісі шеберлікке, дағдыға баулудың өсіп-өрбіп, белгілі бір кәсіпке, мамандыққа үйретумен тиянақталады. Жүзеге асырылатын білім беру бағдарламаларының сипатына қарай білім беру деңгейлері ажыратылады. 
        XXI ғасыр білімнің интеграциялануы мен инновациялануы және аймақталуымен ерекшеленеді. Бұл дегеніміз –қазіргі өмірдегі бәсекеге қабілетті интеллектуалды адам капиталының қалыптасуындағы әлемдік үлгілердің  пайда  болуы. Интеллектуалды адам ресурысы дегеніміз – тек білім мен ғылымды меңгеріп қоймай, оны экономика мен қоғамдық өмірде, өндірісте кеңінен қолдана алатын және озық технологиялардың кілітін білетін  және сондай-ақ  өзіндік тұжырымдар мен  ұсыныстар әзірлей алатын парасатты  адамдардың  образы. Кез келген мемлекеттің дамуы дәстүрлі өлшем  тұрғысынан алғанда экономикалық және әлеуметтік өлшемімен бағаланса, ал біздің дәуіріміз білімнің, ғылымның және оның нәтижелері ретіндегі инновациялануымен бағаланады. Бұл қазіргі әлемнің бәсекеге қабілеттілігінің басты өлшемі.  
       Болондық жүйе кредиттік оқыту технологиясына негізделген. Кредиттік         оқыту технологиясының  мәні  – университеттегі оқу және оқыту траекториясын студенттің өзі айқындай алуы, яғни профессор-оқытушыларды  және  пәнді студенттің таңдауы арқылы білімнің берілуі.  Бұл біріншіден оқытушылардың арасындағы өзара шығармашылық белсенділік пен ізденушіліктің қалыптасуын негіздейді. Екіншіден, студенттің өзіндік қызығышылуығы  негізіндегі  пәндерді таңдауы, оның білімінің нақтылануы мен сапасының артуына мүмкіндік береді. Сондай-ақ кредиттік  жүйенің тағы бір ерекшелігі студент білімін бағалаудағы балдық-рейтингтік  және оқытушылар  еңбегін бағалаудағы сынақтық бірлік жүйесінің қолданылуы [1:120 б. ]. 
      «Инновация» деген ұғым латын тілінде жаңарту, жаңалық, өзгерту деген ұғымды білдіреді. Оның негізі – студенттердің  өздігінен білім алуына негізделген  өзіндік  қабілетін дамыту, шығармашылыққа  баулу. Инновация – тек жаңа технологияларды, әдістермен технологиялық құралдарды, көрнекіліктерді  қолдану емес, ондағы идеяларды, үрдістерді біріктіріп жетілдіру жүйесі. Инновация ұғымының мағынасын түсіну үшін «инновация» мен «жаңалық» терминдерінің мәнін ашып көрсету және мағынасын терең ұғына білу қажет.  Жаңалық – кез келген  қызмет саласында тәжірибелік жұмыстардың рәсімделген   нәтижесі. Ал,  инновация – жаңалық   енгізудің   жалпы үдерісі.  Н.Ф. Талызина   оқыту  технологиясы – белгіленген мақсатқа нәтижелі қол жеткізуді қамтамасыз етуде оқытудың формасы, әдістері мен құралдарын ашып көрсетіп, оқу бағдарламасында белгіленген оқытудың мазмұны жүзеге асырылады деп айта келіп, оның құрылымын көрсетеді: оқытудың мақсаты; білім берудің мазмұны; педагогикалық өзара әрекеттестіктің  құралы (оқыту және мотивация), оқыту  үдерісін ұйымдастыру; оқушы, оқытушы; әрекеттің нәтижесі (сонымен бірге кәсіптік даярлықтың деңгейі). 
        Сондай-ақ    Қазақстандық  ғалымдардың  Ж. Қараевтың, Ә. Жүнісбектің, Қ. Жанпейісованың    және  т.б. ғалымдардың оқыту технологиялары белсенді түрде  білім  беру  жүйесінде  қолданылуда.  Бұл  технологиялардың өздеріне тән ерекшеліктері бар. Оқушыларға шетел тілі  үшін болашақ мұғалімнің өзі төмендегідей негізгі құзыреттіліктерді игеруі тиіс: лингвистикалық; коммуникативтік; лингвоелтану; кәсіби-бейімді (кәсіби-педагогикалық мақсат аясында) және т.б.
       Н.Ф. Талызина  және  тағы басқа әдіскерлер  инновация өзінің дамуы барысында белгілі бір өмірлік сатыдан тұрады: жаңа идеяның пайда болуы; мақсат  қоюшылық:  тарату және жойылу – деп айта келе, инновациялық технологияға жататындар: компьютерлік технология, ойын технологиясы, жоба әдісі  - деп топтастырып көрсетеді [ 2]. 
        Шетел тілін оқытуда оқу құралдарының маңызы өте зор. Техникалық оқу құралдарының дидактикалық тиімділігін бақылауды жүзеге асыра алу мүмкіндігі тұрғысынан  қарастырған орынды  [ 3: 412 б.].   Шетел тілін оқытуда болашақ мұғалімдердің пәнді оқытудағы практикалық бағыттылықты жүзеге асыруға даярлығын қамтамасыз ету қажет. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында «Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттың және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар  жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» деп білім беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттерін көздейді. 
       Шет тілді оқытудағы негізгі мақсат – шет тілді коммуникативті қалыптастыру және дамыту, оны еркін игеру. Шет тілі – қазіргі  заманның талабына сай, қоғамның әлеуметтік-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдениет   дамуының    қайнар   көзі. Қазір шет тілін оқыту әдістемесінің деңгейі жоғары. Тілді  оқытуда интерактивтік тәсіл, ойындар, екеуаралық пікір таластар, сонымен бірге ақпараттық технология, интернет, компьютер қолданылуда.  Оқытудың     ақпараттық   технологиясы – бұл   ақпаратпен жұмыс жасау үшін арнайы тәсілдер, педагогикалық технологиялар, бағдарламалық   және   техникалық  құралдар  (кино, аудио және видео құралдар, компьютерлер, телекоммуникациялық желілер).
Оқытудың  ақпараттық  технологиясы – білімді  жаңаша  беру мүмкіндіктерін  жасау  (педагогикалық   іс-әрекетті  өзгерту),  білімді  қабылдау,  білім  сапасын  бағалау,  оқу-тәрбие  үрдісінде оқушының жеке тұлғасын жан-жақты  қалыптастыру   үшін   ақпараттық     технологияның   қосымшасы деп түсіну керек.  Білімді  ақпараттандырудың  негізгі мақсаты – «оқушыларды  ақпараттық  қоғам  жағдайында тұрмыстық, қоғамдық   және   кәсіби салалардың іс-әрекетіне толық, тиімді араластыру» болып табылады.
ХХІ  ғасыр оқыту үдерісіне компьютерлік технологияны пайдалану мен қатар, елде болып жатқан саяси, экономикалық, әлеуметтік  және  басқа да заңды үрдістегі   өзгерістер  білім жүйесіне сол өзгерістер негізінде дамытуды талап етіп отыр. Атап   айтқанда,  виртуалды кеңістік, аутентті виртуалды интерактивті тілдік орта болып табылатын Интернетке ену аталған компетенцияны дамытудың тиімді құралы ретінде қарастырылады.
Оқытудың  ақпараттық  технологиялары  осы  ақпараттық  білім  жүйесінің шегінде жүзеге асырылатын болғандықтан, осы білім технологиясына  ақпараттық және бағдарламалық қолдаумен көрсететін құралдар бір ғана компьютермен, оған  енгізілген  бағдарламамен шектеліп қалмауы керек.  Шетел тіліне оқытуда Интернет беретін мүмкіндіктер мен қызметтерге тоқталып өтейік. Мысалы: оқушылар Интернет талаптарында берілетін құжаттардағы  тапсырмалар мен жаттығуларды  орындай  алады, үйреніп жүрген тілінде электронды пошта арқылы хат алысып, виртуалды қатынас клубтары – конференцияларға қатыса алады. Сонымен бірге белгілі бір уақытта мәтіндік хабарламалар  мен алмасуға, радио бағдарламаларды тыңдауға, бейнероликтер  көруге, яғни  ақпараттың кез келген түрін қолдануына толықтай мүмкіндіктері бар. Ақпаратты қандай да арақашықтыққа тез арада жеткізу, алыстағы ақпарат көздерін пайдалану мүмкіндігі интерактивтік іздеу жүйелері мен өз бетімен іздеу, сондай-ақ алынған материалдарды  түрлі тіл тасушыларға ауыстырып салу мен т.б. сол сияқты интернеттің артықшылық көздері  пайдаланылады. Интернет шетел тілін үйренушіге аутентті мәтіндерді қолдану, тіл тасушыны тыңдау, олармен қарым-қатынас жасау табиғи тілдік ортаны қалыптастырады.
        Е.С.  Полат «Қандай да болмасын оқыту құралы, ақпараттық-тақырыптық ортаның қандай да қасиеттерге ие болғанына қарамастан дидактикалық мәселелер, білім берудің нақты мақсаттарымен шартталған танымдық қызметтің ерекшеліктері бірінші кезекте болып табылады»-деп көрсетті. Демек, интернет өзінің барлық мүмкіндіктері және қорларымен  қоса, осы мақсаттар  мен  міндеттерді  жүзеге  асырудың  құралы  болып табылады  [4 : 24-28 бб.].
        Шет  тілін  оқытуда заманына сай көрнекі құралдар, аудио материалдар қолдану, мультимедиялық  құралдарды  пайдалануға үлкен мән беру керек. Сабақ барысында светотехникалық және дыбысты техникалық құралдарды (бейне магнитофон, теледидар, проектор, мультимедиялық проектор, компьютер) пайдалану студенттердің өз тілінде сөйлейтін адамдардың тілін тыңдап, оны көзбен көре отыра ақпарат алуына көмегі тиеді. Бұл жағдай студенттердің сөйлеу деңгейін жақсартуына көмектеседі. Тыңдау арқылы олар өздерінің сөйлеудегі қателерін жөндей алады. Бұл «аудирование» терминінің  өзі де шет тілін тыңдап, оны түсіну деген мағына. Аудио немесе бейне таспаларды тыңдағанда коммуникативті жаттығулар жасалу керек. Алынып отырған тапсырмалардың жеңіл-қиындығын ескере отыра, жаңа сөздер мен сөз тіркестерін   пайдаланып,   диалог   және монолог құрастыру сияқты жаттығулар  жасалуы  қажет.  Бейне   фильмді  көріп отырып, жаңа сөз немесе сөз тіркестері кездескенде тоқтап, сол сөздерді қайталап және әрбір көріністен кейін сұрақтар қойып отырған жөн. Сабақтың   қорытындысы    ретінде  тест сұрақтарын беріп, нәтижесін тексеріп, бағалау қажет.
       Шетел тілін оқыту – оқушылардың  жан-жақты дамып, жетілуіне, дүниеге көзқарасының, ойы мен ақыл-есінің, сезімі мен эмоциясының, рухани және эстетикалық талғамының, мінезінің  қалыптасуына, өз бетінше білімін көтеруге ұмтылуын дағдыға айналдыруға әсер етіп, олардың жан-жақты дамыған  азамат болуына  ықпал жасауды мақсат тұтады.  
       Электронды оқулықтардың орны ерекше екенін атап өтейік,  электрондық оқулықтар оқушылдардың өз бетінше жұмысын және олардың жоғары танымдық белсенділігін арттырады, оқушылардың шетел тілін терең тиянақты білім  алуларына  көмектеседі. Сонымен бірге, барлық оқу үдерісінің алға қойға мақсатынан бастап, қол жеткен нәтижесіне дейінгі аралықты қамтиды. Сонымен қатар, бұл оқулық оқушылардың қызығушылығын артыратын құрал болып табылады. Бұл электрондық тәсіл сапалы және жоғары деңгейде білім беру мүмкіндігін, оқытудың автоматтандырылған жүйесін туғызады. Оқулықпен жұмыс істеу барысында оқушылар жалпы танымдық біліктілік, білім жинақтауға, талдауға, себеп-салдарлы байланыстырды ашуға, ақпараттарды қорытындылауға, жүйелеуге және салыстыруға үйренеді.  
        ХХІ  ғасыр – озық технологиялар  ғасыры. Сондықтан  білім беру жүйесінде    жаңа    компьютерлік      технологияларды      тиімді  пайдаланудың 
шетел тілін үйрету маңызы зор. Ақпараттық ортаны құруға негізделген білім берудің жаңа жүйесін қалыптастыру мен педагогикалық практикаға жаңа ақпараттық құралдарды енгізу білім жүйесін дамытудағы  стратегиялық тапсырма болып саналады.
      Білім беру жүйесін ақпараттандыру, оқу үдерісінде инновациялық технологияларды ендіру негізгі бағыттары мен идеялары Қазақстан Республикасының  2005-2010  жылдарға  арналған  білім  беруді дамытудың мемлекеттік білім бағдарламасында, Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім   беру тұжырымдамасында  және Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев ұсынған «Қазақстан-2030» стратегиясында айрықша көрсетілген [5:322 б.].   
        Ақпараттық -коммуникациялық  технологияның  келешек  ұрпақтың  жан-жақты  білім  алуына,  іскер  әрі  талантты, шығармашылығы мол, еркін дамуына    жол    ашатын    педагогикалық,  психологиялық  жағдай  жасау  үшін де  тигізер пайдасы аса мол.  Ақпараттық қоғамның негізгі талабы – оқушыларға  ақпараттық  білім  негіздерін  беру, логикалық-құрылымдық  ойлау қабілеттерін  дамыту, ақпараттық   технологияны  өзіндік даму  мен оны іске асыру құралы  ретінде  пайдалану дағдыларын  қалыптастырып, ақпараттық қоғамға бейімдеу. Білім – ұлттың бәсекеге қабілеттігін арттырудың басты құралы болып табылады.

            Пайдаланылған әдебиеттер 
1.	Қарғаев .Қ.А.  Аймақтық білімнің бірегейленуі үрдісіндегі болондық жүйе және Қазақстан //Аймақ – концепт: мазмұны, әдістері мен технологиялар атты республикалық ғылыми-практикалық конференция. - Алматы, 2012.
2.	Талызина Н.Ф. Педагогическая психология.-Москва,1998.- 280 с.
3.	Садықова Р.К. Шетел тілі лексикасын оқытуда техникалық құралдарды пайдалану //материалы межд. научно-практ. конфернции. - Алматы, 2007.
4.	  Полат Е.С. Метод проектов на уроках иностранного языка //М., ИЯШ 2000, №3, с. 34-37.
5.	Сиргебаева С.Т. Ақпараттық технологияны ағылышын тілін оқыту үдерісінде қолданудың ерекшеліктері // Ғылым мен білім саласындағы мәдениеттер тоғысы атты халықаралық ғылыми конференция. -Алматы, 2011,- 322 б.